Beeldpoëzie over de aarde en God

Mediaopwinding in Cannes over een mediaschuwe regisseur

De notoir mediaschuwe regisseur Terrence Malick vat de kosmos samen in The Tree of Life. Hoofdrolspeler Brad Pitt: ‘Hij is een kunstenaar, geen verkoper.’

Door Bor Beekman

Waarom Terrence Malick er eigenlijk niet is? Of – beter – er wel is, maar zich niet wil vertonen. ‘Hij is verlegen’, antwoordt de producent. ‘Zeer verlegen.’ Echt nieuws is het niet: Malick (67), regisseur van meesterlijke, in plot en structuur vrijuit meanderende en onmogelijk na te vertellen film-epossen (The Thin Red Line, The New World), geldt al sinds de jaren zeventig als filmkluizenaar. Vanuit een kamer, ergens in Cannes, neemt hij de geboorte van zijn vijfde speelfilm waar, maar op de rode loper zal hij niet verschijnen.

Een Amerikaanse journaliste neemt er geen genoegen mee. Staand voor de perstafel met de wél aanwezige betrokkenen bij Malicks nieuwe film, onder wie hoofdrolspeler Brad Pitt (47), stelt ze ferm dat het filmfestival de ‘plek voor filmauteurs’ is. ‘Dus moeten die ook komen opdraven bij de officiële persconferentie, om over hun film te vertellen.’ Pitt legt vriendelijk uit wat de vrouw verkeerd ziet: ‘Terry ziet zichzelf als iemand die een huis bouwt. Niet als iemand die uitlegt wáárom hij dat huis bouwt. Hij is een kunstenaar, geen verkoper.’

Zoals gebruikelijk wanneer een film van Malick in première gaat (het is zijn vijfde in 40 jaar), wordt ook The Tree of Life direct na de wereldpremière in Cannes niet unaniem omarmd. Het is ook wat veel om ineens te verwerken. Malicks film zoomt in op een autoritair gerund gezin in het Amerika van de jaren vijftig, en volgt een van de drie zoons (Sean Penn) in het nu. Het gezinsdrama wordt halverwege de film opzijgezet voor een overdonderend mooie, poëtische uiteenzetting over het ontstaan van de aarde, en de aan- dan wel afwezigheid van God.

Malick trok de wereld over om natuurfenomenen vast te leggen en liet computerkunstenaars filmdinosauriërs ontwerpen. Oorspronkelijk zou The Tree of Life vorig jaar al in Cannes te zien zijn, maar Malick hield de première toen tegen: hij was nog niet klaar en wenste nog een jaartje door te monteren. De cineast liet vijf wereldvermaarde editors opdraven en beurtelings sleutelen aan het eindresultaat. Net als bij zijn eerdere films, gebruikte hij uiteindelijk slechts een fractie van het materiaal.

Ook in zijn voorbereiding ging Malick veelomvattend te werk. Tienduizend Texaanse kinderen liet hij opdraven, om er drie uit te pikken. De relatief onbekende actrice Jessica Chastain, als moeder, kreeg de opdracht urenlang in musea naar door de regisseur aanbevolen schilderijen van madonna’s te staren – om in de juiste sfeer te geraken.

Pitt, die in de film als de autoritaire jaren vijftig-vader symbool staat voor de (zelf)verwoestende krachten van de natuur: ‘Malick is op de set als een man met een schepnet, die staat te wachten tot er iets voorbijkomt.’
Behalve één kleine camera laat de regisseur nauwelijks materiaal toe op zijn set – hij wil de mogelijkheid hebben van elk denkbare kant te filmen. Ook schuift hij zijn script, waaraan jaren is geschaafd, zonder pardon opzij om zijn gevoel te volgen.

Opvoeding, en de problemen daarbij, is een terugkerend thema in veel van de films op de 64ste editie van het Cannes Festival. Zo ook in het drama dat door veel critici tot een van de beste uit de Palm-competitie wordt gerekend; Le gamin au vélo, van de Waalse Dardenne-broers, over een door zijn vader verstoten jongetje.

Pitt, van wie elke uitspraak over zijn met Angelina gedeelde ouderschap direct wereldnieuws is, krijgt de vraag toegeworpen hoe hij écht is, als vader. De acteur, in stijl: ‘Ik sla ze geregeld, dat helpt. En ik stuur ze zonder eten naar bed.’